|
Kurucu ve Düşünce Yapısı
Etimine, Eti Holding'in yurt dışındaki pazarlama şirketidir. 1975 yılında Etibank’a Satış Müdürü olan Turhan Ardalı'nın, Etimine şirketinin kuruluşunda ve daha sonraki politikaların belirlenmesinde önemli rolü oldu.
Göreve başladığında, Etibank'ın bor madenlerini pazarlayan şirketleri, tasfiye edilmesi gereken birer aracı olarak görüyordu. Ardalı'ya göre, bütün aracı ve temsilciler birer parazitti.
Bu görüşünde o kadar ısrarcıydı ki, geçerli temsilcilik anlaşmalarına rağmen, Etibank'ın en büyük rakipleri olan Larderello ve US Borax şirketlerine doğrudan satış yapmakta bir sakınca görmüyordu.
Turhan Ardalı göreve başladığında, İhsan Ergen ve İltekin Aksakoğlu'ndan oluşan bir ekip kurdu.
1978 yılında bor madenlerinin tamamen devletleştirilmesinden sonra, 1979 yılında Turhan Ardalı Etibank'tan ayrıldı ve Londra'da Ultracrest isimli bir şirket kurdu. Aracıları parazit olarak gören Turhan Adalı'nın sahibi olduğu Ultracrest, Etibank'ın ürünlerini yurt dışında pazarlıyordu.
Etibank'ın dışında olmasına rağmen, daha önce kurduğu ilişkiler sayesinde, Turhan Ardalı'nın varlığı dünya bor piyasasında hala hissediliyordu.
Etmine'nin Kuruluşu
Mart 1982 de göreve başlayan Etibank’ın yeni Genel Müdürü Muammer Öcal, yurt dışında bor madenlerini pazarlayacak ve tamamen yabancı şirketlerin ortaklığı ile oluşacak Etimine şirketinin kurulmasını sağladığında, Etimine'nin kuruluşunun arkasındaki en önemli isim Turhan Ardalı idi. O sırada Londra’da Etibank'ın ürünlerini yurt dışında pazarlayan
Ultracrest'in sahibi olan Turhan Ardalı‘nın "sadık adamları", Etibank Pazarlama Müdürü İhsan Ergen ve İltekin Aksakoğlu da Etimine'nin kurulmasına Etibank içinden destek verdi.
Etimine şirketi böylece,
yüzde 35.7 Minerais, yüzde 32.9 Brenntag, yüzde 30 Karl Gross, yüzde 1,4 Ultracrest şirketlerinin ortaklığı ile kuruldu.
Ultracrest, Turhan Ardalı'nın Londra'da kurduğu bir şirketti.O zamanlar konuyu bilen herkes görünürde çok az iş yapmış olan Ultracrest'in
nereden para bulup da Etimine'e ortak olduğunu merak ediyordu. Brenntag, Almanya'da 1975 yılında Etibank'ın ürünlerini karaborsada satan şirketti. Minerais'nin hisseleri ise dolaylı olarak US Borax'ın elindeydi.
|
US Borax'ın Etimine'yi Yönettiği Dönem
1985'e kadar krom işinden zarar eden Etimine'nin ortaklarından Minerais, birçok personelini Etimine şirketine çok yüksek ücretlerle kaydırdı. Nokta dergisi 1986 yılında, Etimine'nin ortaklarından Minerais'nin, Etibank'ın dış piyasalardaki  en büyük rakibi US Borax'ın elinde olduğunu yazdı. O sırada
Etimine, Minerais'nin bürolarında çalışmaktaydı. Genel Müdür Jean Claude Dumont da, eski bir Minerais elemanıydı. Dahası Etimine'nin muhasebesi Minerais'nin muhasebecisi tarafından tutulmaktaydı. Özetle Etibank'ın kurdurduğu
Etimine, Minerais kanalı ile, Etibank'ın en büyük rakibi olan US Borax tarafından yönetiliyordu.
1987 yılında Etibank, Etimine'nin % 91 hissesini satın aldı. Yeni ortak Bormine'e % 9 oranında hisse verildi. İltekin Aksakoğlu Etimine'ye
 Genel Müdür Yardımcısı oldu.
Ancak, Etimine hala Minerais tarafından yönetilmekte, hesaplarını da onlar tutmaktaydı. US Borax'ın sahip olduğu Minerais'nin eski Genel Müdürü Ehrmann, hala Etimine'in Yönetim Kurulu üyesiydi. Etimine, Minerais'den koptuğu takdirde kendisinin sağladığı kredilerin kesilebileceğini ileri sürüyordu. Dünya bor madeni rezervlerinin %
66'sına sahip
bir kuruluş için kredi kullanmak bir nimet haline gelmişti.
Ocak 1989'da Fethi Ağalar Genel Müdür oldu. Fethi Ağalar, Yönetim Kurulu üyesi olduğu için Ehrmann'a bir şey yapamadı ama, Ehrmann'ın arkadaşı, Etimine'nin Genel Müdürü Jean Claude Dumont’u
görevden aldı.
Hissedarlıktan Genel Müdürlüğe, Turhan Ardalı
1990 yılında Süha Nizamoğlu yeniden Etibank Genel Müdürlüğüne atanınca, Satış Müdürü İhsan Ergen, Turhan Ardalı'nın Etimine'e Genel Müdür olmasını sağladı. 1993 Yılında Etibank Genel Müdürü olan
Taşkın Akdeniz İhsan Ergen'in yerine Aynur Taşçı'yı Satış Müdürü olarak atadı.
Beş yıl boyunca bu ilişki devam etti.İsmail Hakkı Arslan Etibank'a
Genel Müdür olunca, 1994 yılında Satış Müdürü Aynur Taşçı, Etimine Genel Müdür'ü Turan Ardalı ve Genel Müdür Yardımcısı İltekin Aksakoğlu görevlerinden ayrıldı.
Turhan Ardalı'nın Takipçileri
İsmail Hakkı Arslan,
hazırladığı raporlarla geçmişteki ekibe karşıtlığıyla bilinen Bülent
 Bilge'yi Satış Müdürü yaptı.
Ancak geçmişte oluşturulan politika, bu kez Bülent Bilge gibi dürüst
bürokratlarca da aynen sürdürüldü. Daha sonra yerine gelen Genel Müdürler de, o güne kadar uygulanan politikalara kendi ekipleri ile devam ettiler. Türk borları
birkaç şirket için kullandırılmaya devam edildi. US Borax'ın Avrupa'daki rafinerileri ile Larderello ve Solvay, Eti Holding'ten yerli sanayicilere göre daha ucuza maden almaya devam
ederken, yerli işletmeler kapandı.
Eti Holding'in Bugünkü Ortakları
Eti Holding'in Etimine'deki hissesi halen %75;. Etimine'nin diğer ortağı
 Bormine'in hissesi %
14.584; geri kalan % 10.416 hisse ise Finlandiya'da Eti Holding'in ortak olduğu Etiproduct SA'ya ait. Bormine,
başlangıçta Continental Resources Inc.(New York) sirketler grubuna bağlıydı
ve hisse payı da sadece %9 du.. Ancak daha sonra tüm hisseleri Ankersmit B.V (Hollanda)'te sattı. Halen Ankersmit, Hollanda/Belçika/Almanya'daki
kolemanit, piyasasında tekeldir. Eti Holding'ten aldığı kolemanit, i öğüterek Avrupa pazarlarına
satıyor.
Çok az masrafla yapılan öğütme işlemi sonrasında 75 ile 200 milyon dolar arasında kar elde edilmektedir.
Bor madenlerini 2840 sayılı kanuna göre , Türkiye'de kendisinin işlemesi gereken Eti Holding'in yasal haklarını adeta Hollanda'lı ortağı Ankersmit'e devretmiş olması
oldukça düşündürücüdür.
Türk sanayicisinin bor
piyasasından uzak tutulması politikası, bilinçli olarak halen sürdürülüyor.
|
